Wanneer ben je cum laude geslaagd? Eisen voor vmbo, havo en vwo
Wanneer ben je cum laude geslaagd? De korte vuistregel is een gemiddelde van minimaal 8,0, maar dat is niet de enige voorwaarde. De schoolsoort, leerweg, geselecteerde eindcijfers, minimumcijfers en beoordelingen tellen allemaal mee. Hieronder zie je hoe je de officiële regels controleert zonder je eigen cijferlijst te oversimplificeren.
Kort antwoord
Je kunt cum laude slagen als je volgens de regeling voor jouw schoolsoort een geselecteerd gemiddelde van 8,0 of hoger hebt én aan de aanvullende minimum- en beoordelingsvoorwaarden voldoet. Voor vwo geldt bij de relevante eindcijfers een ondergrens van 7; voor havo en de genoemde vmbo-leerwegen is dat 6.
Inhoudsopgave
Wat betekent cum laude?
Cum laude betekent letterlijk “met lof”. Bij een Nederlands eindexamen is het een judicium dat op je diploma kan worden vermeld wanneer je aan de daarvoor vastgestelde voorwaarden voldoet. Het is dus iets anders dan alleen de vraag of je geslaagd bent.
De uitslagregels bepalen eerst of je diploma behaald is. De cum-lauderegel kijkt daarna naar een specifieke selectie van eindcijfers. Daardoor kan iemand met een gemiddelde van 8,0 toch niet cum laude slagen als een relevant eindcijfer onder de minimumgrens ligt of als een beoordeling niet voldoende is.
Onthoud deze drie controles
Geselecteerd gemiddelde
Minimum per relevante cijferlijst
Voldoende beoordelingen
De eisen per schoolsoort en leerweg
De hoofdregel is steeds een geselecteerd gemiddelde van 8,0 of hoger. Welke cijfers je daarvoor gebruikt, verschilt echter per schoolsoort. Bij vmbo hangt de precieze selectie bovendien af van de leerweg. Gebruik de tabel daarom als overzicht en niet als vervanging van de officiële examenregeling.
Zoek je specifiek naar cum laude vmbo, cum laude havo of cum laude vwo? Begin dan met de juiste rij hieronder en controleer daarna de actuele regeling van jouw examenjaar. Wie zoekt op wanneer cum laude, moet vooral letten op de combinatie van gemiddelde, minimumcijfers en beoordelingen.
| Schoolsoort | Gemiddelde | Minimum relevante eindcijfers | Welke selectie? |
|---|---|---|---|
| Vwo | 8,0 of hoger | Niet lager dan 7 | Gemeenschappelijk deel, combinatiecijfer, profieldeel en het hoogste cijfer uit het vrije deel. |
| Havo | 8,0 of hoger | Niet lager dan 6 | Gemeenschappelijk deel, combinatiecijfer, profieldeel en het hoogste cijfer uit het vrije deel. |
| Vmbo theoretische leerweg | 8,0 of hoger | Niet lager dan 6 | Nederlands, Engels, maatschappijleer, algemene profielvakken en het hoogste vrije vak. |
| Vmbo gemengde leerweg | 8,0 of hoger | Niet lager dan 6 | Nederlands, Engels, maatschappijleer, algemene profielvakken en het algemene vrije vak of combinatiecijfer. |
| Vmbo basis/kader | 8,0 of hoger | Niet lager dan 6 | Profielvak, de twee algemene profielvakken en het combinatiecijfer. |
Hoe bereken je het geselecteerde gemiddelde?
Bij een gewone gemiddeldeberekening tel je alle geselecteerde eindcijfers op en deel je door het aantal geselecteerde cijfers. De formule is:
gemiddelde = som van geselecteerde eindcijfers ÷ aantal geselecteerde eindcijfers
Bij een combinatiecijfer moet je de officiële samenstelling en eventuele interne weging van jouw school volgen.
Een vereenvoudigd voorbeeld: stel dat de geselecteerde cijfers 8,1, 8,2, 7,9, 8,0 en 8,3 zijn. Dan is de som 40,5 en het gemiddelde 40,5 ÷ 5 = 8,1. Dat voorbeeld haalt de gemiddeldegrens, maar je moet daarna nog steeds controleren of ieder relevant cijfer boven de minimumgrens ligt en of alle beoordelingen voldoende zijn.
Wil je eerst je gemiddelde controleren, gebruik dan de gemiddelde cijfer calculator. Voor de vraag of je volgens de gewone slaag-zakregels waarschijnlijk geslaagd bent, past ben ik geslaagd berekenen beter. Die tools zijn hulpmiddelen; je officiële cijferlijst blijft leidend.
Grensgevallen: 7,99, extra vakken en beoordelingen
Is 7,99 hetzelfde als 8,0?
Niet automatisch. De grens voor het geselecteerde gemiddelde is 8,0. Rond een weergegeven 7,99 daarom niet zelf af om te bepalen of je cum laude bent geslaagd. Een schooladministratie kan met meer decimalen werken en de regeling bepaalt welke cijfers in de selectie horen. Controleer de officiële uitkomst voordat je een conclusie trekt. Lees ook onze uitleg over cijfers afronden.
Wat als ik een extra vak heb?
Een extra vak kan voor de gewone uitslag anders worden behandeld dan een vak dat verplicht voor je diploma meetelt. Voor cum laude wordt gekeken naar de voorgeschreven selectie voor jouw schoolsoort. Een extra vak dat niet voor de uitslag meetelt, hoort dus niet automatisch in het gemiddelde. Neem bij twijfel de vakken over zoals ze op de officiële uitslag of examenregeling staan.
Tellen beoordelingen zoals voldoende en goed mee?
Ja, sommige onderdelen hebben geen cijfer maar een beoordeling. Voor cum laude mag de beoordeling van relevante onderdelen niet lager zijn dan voldoende. Denk bijvoorbeeld aan lichamelijke opvoeding, kunstvakken of een profielwerkstuk als die in jouw regeling relevant zijn. Een mooie cijferlijst compenseert een onvoldoende beoordeling niet vanzelf.
En het combinatiecijfer?
Het combinatiecijfer bestaat uit onderdelen waarvoor niet altijd een centraal examen is. De samenstelling kan verschillen per schoolsoort en school. Gebruik voor je controle het officiële combinatiecijfer en vraag de mentor of examenadministratie hoe onderliggende onderdelen meetellen. Ga niet zelf een nieuwe selectie maken als je alleen een afgerond totaal ziet.
Eindexamen versus hbo en universiteit
Deze gids gaat over cum laude bij het Nederlandse voortgezet onderwijs: vmbo, havo en vwo. Voor hbo en universiteit bestaat geen reden om dezelfde 8,0-regel over te nemen. Een opleiding kan in de onderwijs- en examenregeling (OER) eigen voorwaarden stellen voor een judicium cum laude, bijvoorbeeld over het gewogen gemiddelde, herkansingen, studieduur of een minimumcijfer.
Wil je cum laude afstuderen in het hoger onderwijs? Zoek dan de actuele OER van je opleiding op en vraag de examencommissie om uitleg. Een berekening met onze gemiddelde calculator kan helpen om je cijfers te controleren, maar beslist niet of je aan het judicium van je opleiding voldoet.
Checklist: zo controleer je of je cum laude kunt slagen
- Kies de juiste regeling. Noteer of je vmbo, havo of vwo doet en bij vmbo ook welke leerweg.
- Neem de officiële eindcijfers over. Gebruik niet alleen een afgerond gemiddelde uit een leerlingvolgsysteem.
- Markeer de vakken die meetellen. De selectie voor cum laude is niet altijd gelijk aan alle vakken op je cijferlijst.
- Bereken het geselecteerde gemiddelde. Tel de geselecteerde cijfers op en deel door het aantal cijfers, of volg de officiële combinatiecijferweging.
- Controleer de ondergrens. Kijk bij vwo naar minimaal 7 en bij havo/vmbo naar minimaal 6 voor de relevante eindcijfers.
- Controleer beoordelingen. Een relevante beoordeling moet minstens voldoende zijn. Laat bij twijfel de examenadministratie meekijken.
Veelgestelde vragen over cum laude slagen
Is een gemiddelde van 8,0 genoeg voor cum laude?
Nee, niet op zichzelf. Je moet ook voldoen aan de minimumcijfers, beoordelingen en vakselectie voor jouw schoolsoort en leerweg. Bij vwo ligt de relevante ondergrens op 7; bij havo en de genoemde vmbo-leerwegen op 6.
Wanneer ben je cum laude geslaagd op het havo?
Op het havo heb je volgens de landelijke hoofdlijn een geselecteerd gemiddelde van minimaal 8,0 nodig. Daarnaast mag geen relevant eindcijfer lager zijn dan 6 en mag een relevante beoordeling niet lager dan voldoende zijn. De officiële vakselectie bestaat uit het gemeenschappelijk deel, combinatiecijfer, profieldeel en het hoogste cijfer uit het vrije deel.
Wanneer ben je cum laude geslaagd op het vwo?
Op het vwo geldt een geselecteerd gemiddelde van minimaal 8,0. Voor de relevante eindcijfers geldt een ondergrens van 7 en relevante beoordelingen moeten minstens voldoende zijn. Controleer de actuele regeling voor de precieze vakselectie en combinatiecijferregels.
Kan ik cum laude slagen met een 6?
Dat hangt af van je schoolsoort en van de vraag of het cijfer in de cum-laude-selectie valt. Bij havo en vmbo is 6 de genoemde ondergrens voor relevante eindcijfers; bij vwo is de ondergrens 7. Een 6 kan dus niet overal hetzelfde worden behandeld.
Waar vind ik de officiële regels?
Begin bij de actuele pagina van Rijksoverheid voor vmbo, Rijksoverheid voor havo of Rijksoverheid voor vwo. Bekijk daarnaast de actuele informatie van Examenblad 2026 en vraag je school om uitleg als jouw vakkenpakket afwijkt.
Kort samengevat
Wanneer ben je cum laude geslaagd? Je hebt een geselecteerd gemiddelde van minstens 8,0, maar je bent pas klaar met controleren als ook de minimumcijfers, beoordelingen, vakselectie en leerweg kloppen. Werk met de officiële cijfers en regeling van jouw examenjaar. Zo voorkom je dat een afgerond gemiddelde of een extra vak tot een verkeerde conclusie leidt.